Anne Brazil

En wat viel er gisteren in de bus van onze circustent?
Een briefje uit België. Of eerder gezegd een BRIEF, want het geval op zich telde wel 6 bladzijdes.
Er stond onder andere een uitgebreid verslag in van “Artboem” en “Theater op de Markt”, begin november. Leuk om zo op de hoogte gehouden te worden van wat er daar bij jullie allemaal gebeurd.
Ik mis blijkbaar een heleboel leuke dingen, maar op deze manier ben ik er toch telkens een beetje bij!
Dankje wel, Isabel!

Terwijl Rio de eerste maatregelen treft voor de olympische spelen van 2016: de favela’s ommuren, straatartiesten hun plekje op het plein verbieden en zo veel mogelijk armen van de straten bannen, veroveren de jongeren van Crescer e Viver het podium. Terwijl de politie en de verschillende drugsbendes dagelijks menselijke drama’s opvoeren, betoveren de jongeren van Crescer e Viver hun publiek. Het geweld en sociale onrecht in Rio is voor deze jonge artiesten uit de favelas zeer voelbaar. Crescer e Viver is een rustoord te midden van een harde realiteit. Maar soms bereikt zo een menselijk drama de “deuren” van onze circustent. Het verlies van een collega laat iedereen perplex. Maar veel tijd om stil te staan is er niet. Verbazingwekkend, de weerbaarheid van onze gasten. De laatste tranen zijn nog maar net opgedroogd of ze staan al te stralen op de planken tijdens de premiere van onze nieuwe circusvoorstelling. Baião is een homenage aan Luiz Gonzaga. Een muzikant die een mijlpaal betekende voor de Braziliaanse muziek. Deze rijke ontmoeting tussen circus en muziek is het resultaat van maandenlang hard trainen en repeteren. Hoe vaak het leven hier dan ook voor hen “verliezen” betekent, het warme applaus van het publiek, hebben ze alleszins terecht gewonnen. De premiere wordt opgedragen aan Caio, onze acrobatieleerkracht, die enkele dagen ervoor zijn laatste salto sprong… naar de sterren.

Het is ons gelukt!! Joepie!!!

Na veel gelobby, gezeur en gezaag… heeft Crescer e Viver wat eenwielers op de kop kunnen tikken. Eenwielers die rijden bovendien (want dit was niet zo evident, de meeste die we kregen, waren verroeste wrakken).

Dus nu wordt er volop gevallen en weer opgestaan, zoals het alle beginnende eenwieleraars beoogt. Oefenen en oefenen. De eerste meters op één wiel zijn inmiddels al afgelegd.

En wie weet…

Over een paar jaar veroveren we de jaarlijkse eenwielerconventie van het Circuscentrum met een megabende braziliaanse fietsertjes!

foto’s van Angelika Berndt

Een reisje naar São Paulo, zo’n 500km van Rio. Tegenover de 20 miljoen Paulistas (inwoners van São Paulo) lijkt Rio met zijn 11 miljoen Cariocas (inwoners van Rio) een provinciestadje. São Paulo is in de eerste plaats een business-stad. Met zijn kern van torenhoge kantoorgebouwen is het het kloppend economisch hart van Brazilië. Geen wonder dat er wordt gefluisterd dat in São Paulo de Samba ligt begraven. In het oor gefluisterd door een Carioca natuurlijk, Vinicius Moraes, want of hij het wilt of niet, São Paulo heeft een rijk cultureel leven. Anders dan in Rio de Janeiro misschien, wat meer gestructureerd, misschien zelfs bijna Europees. Naast de Samba en Forró waar Cariocas zo fier op zijn, is er een uitgebreide alternatieve scène, rock, punk, electro, noem maar op. Theaters, musea, openbare klassieke concerten,… een Paulista heeft het binnen handbereik. Een voorrecht dat in Rio wat verloren gaat in de chaos van de stad.

Niet alleen het publieke leven is er gestructureerder, ook de indeling van de stad lijkt zich te ontplooien volgens een vast schema. São Paulo heeft twee centra: het oude stadsgedeelte met handelaars en de Avenida Paulista met zijn kantoorgebouwen. Daar rond de woonwijken, waar het vaak vreemd rustig wandelen is voor een grootstad. Dat alles wordt tenslotte omringd door een dikke riem Favelas. Anders dan in Rio waar dit alles steeds door elkaar loopt. Vreemd toch, dat een indeling van een stad die stad een eigen karakter geeft. Of is het omgekeerd? Bepaald de sfeer van een stad mee hoe deze zich gaat ontplooien? Voer voor antropologen en stedenbouwkundigen, lijkt me… Ik kan me beter bezighouden met waar ik ‘goed‘ in ben: Circus.

Ik ben hier namelijk in São Paulo om een ander sociaal circusproject te bezoeken.   ICCSP, een vreemde naam voor een circusproject, niet?  Buiten een dagelijks uurtje circus krijgen de kinderen ook andere dingen aangeboden: capoeira, computerles, dans, plastische kunsten,voetbal, koken… Zelfs een cursus ‘hoe vindt ik gemakkelijker werk’ staat op het programma van de oudsten. In tegenstelling tot Crescer e Viver waar circus de hoofdrol speelt en het sociale pedagogische werk soms op de tweede plaats belandt, is dit een degelijk sociaal-pedagogisch uitgebouwd project, waar circus een deel(tje) van uitmaakt. Deze organisatie is actief in 12 delen van de stad en heeft 4 circustenten, een vast administratief centrum en elk deel heeft een vast coördinatoren team. Je merkt het, zelf het sociaal werk van de ngo’s in São Paulo lijkt meer gestructureerd. Of dat is toch mijn eerste indruk… 

Maar na enkele dagen “structuur” in São Paulo krijg ik toch heimwee naar de stad van de Samba en mijn dagelijkse dosis onvoorziene omstandigheden. Er wordt gefluisterd dat de chaos het begin is van het bestaan. In het oor gefluisterd door een belgje deze keer. Ik geef toe, het zal wel in de aard van het beestje liggen…

Dames en Heren, appelen en peren, boeren en boerinnen… het circus van Crescer e Viver gaat beginnen!

Klik op deze link:

SOBRE UM PICADEIRO

Met in de hoofdrollen onze eigenste coördinator Vinicius en circusartiest topklasse Albertinho. Gefilmd in onze zeer begeerde eigenste circustent. Om van te smullen!

Jawel, hoog bezoek in Crescer e Viver. Brigitte, de directrice van de artistieke opleiding van Cirque du Soleil herself, heeft ons vereert met een bezoekje. De verwachtingen hoog gespannen, iedereen zijn beste pak aan, de tent van binnen en vanbuiten opgekuisd, maar de dame in kwestie bleek de sympathie zelve te zijn.

Na 15jaar hard werken voor het grooste circus ter wereld heeft Brigitte vier maanden loopbaanonderbreking genomen om, jawel, de arme brazilianen uit het noordoosten wat te helpen. Vol goede bedoelingen en met het hart op de juiste plaats slooft ze zich dag en nacht uit om een sociaal circusproject op een verlaten plek in Brazilië nieuw leven in te blazen… en het lijkt haar ook nog te lukken! Brigitte heeft mijn nieuwsgierigheid gewekt. Zeker een plek en een project voor mij om nog te bezoeken!

Bij ons was haar doel -en dat van de hele pedagogische ploeg van Crescer e Viver- om de jongeren die in de productiegroep zitten wat meer te stimuleren om de trainingen en de optredens wat serieuser aan te pakken. (herkenbaar in het werk met pubers, niet?) Om te slagen in de artistieke opleiding van Cirque du Soleil is het niet voldoende een driedubbele salto mortal te kunnen, als je een uil bent op het podium of een varken ’s nachts na de trainingen geraak je er niet door. De Circustechniek weegt evenveel door als de artisticiteit van een persoon of als de professionaliteit. Een circusartiest moet slagen op alledrie deze peilers. Een wijze en zeer welgekomen les, vind ik. 

Alle jongeren die hier trainen kijken enorm op naar Cirque du Soleil en hoewel ik niet helemaal akkoord ben met de huidige politiek van dit ‘bedrijf’, het is altijd leuk om zo een boeiend persoon te mogen ontmoeten. Ik denk wel dat haar boodschap wat langer zal blijven hangen bij onze gasten. 

Veel succes met je circusproject hier in Brazil, Brigitte!

Met de trouwe belofte dat ik meer zou schrijven op mijn blog… en hop! hier ben ik alweer!! Ik begin bijna trots op mezelf te worden…

Alle begin is moeilijk, maar al het herbeginnen is soms nog veel moeilijker. Ik ben maar twee weken weggeweest, maar de tijd heeft niet stilgestaan in Crescer e Viver. Mensen komen en mensen gaan. En het is altijd weer zoeken naar je plaatsje in dit geheel. Mijn functie tegenwoordig luidt “pedagogische supervisie”. Niet slecht he. Nog zien of het “etiquetje” gaat passen bij de inhoud. Grappig.

De kern is gebleven: Junior, Vinicius en Laura zijn nog steeds zeer actief aanwezig; 2 derde braziliaans en 1 derde zwitsers! Samen met mij dus helft “Carioca”, helft “Gringa”… Ik moet toegeven dat ik het niet zo moeilijk heb gehad om me aan te passen aan de Braziliaanse cultuur vol, samba, actie en chaos (lag misschien al in de aard van het beestje). Heb het soms wat moeilijker met de zwitserse precisie. Een mens kan er maar van leren, he… 

 Tegenwoordig worden we bijgestaan door 2 extra braziliaanse krachten en een resem andere tijdelijke vrijwilligers waaronder duitsers, argentijnen en italianen.  Een smeltkroes van culturen, een mooie kans om je openheid te testen… Maar zalig interessant, daar ben ik zeker van.

Maar eerst terug mijn plekje zoeken…

Even terug in België, even terug ‘thuis’, het doet wat met een mens. Officiële reden was het ophalen van mijn visum als vrijwilliger, waar ik zo hard om gestreden heb. Je moet erg gemotiveerd zijn, om in Brazilië vrijwilliger te zijn. Toch wel leuk om terug in je eigenste cultuur te komen. Zes maanden in Rio, en al zo veel beleefd. Soms moet je er even uit, om dat te beseffen.Heb echt genoten om iedereen terug te zien, de verhalen te horen en te zien dat zelfs in België het leven gewoon verder gaat…Vriendjes daar in Belgenland, het ga jullie goed!

Een kleine drie maand Brazilië achter de rug en ik realiseer me dat ik bitterweinig heb geschreven op deze blog.

In Crescer e Viver geldt de regel dat het excuus “te druk en geen tijd” niet geldig is, dat iedereen het te druk heeft en te weinig tijd. Dus… zal ik jullie het excuus schuldig blijven…

Ondertussen hebben we drie weken bezoek gehad van twee Europeanen, een belg en een fransman uit Bellijn. Toegeven, hoe meer (west) europees kan je zijn…Grappig, zo’n stukje ‘thuis’ op bezoek hebben. Het doet je weer toerist in vakantiestemming voelen. Want dat dagdagelijks met vanalles bezig zijn, doet je vergeten in wat voor een mooie stad je woont. Rio is echt “maravilhosa”. Ik durf zelfs te beweren dat het één van de mooiste grootsteden ter wereld is. De combinatie zee, strand, regenwoud en bergen en de stad die zich ertussen kronkelt als een slang tussen de bomen… Het geeft Rio zijn onklopbare charme. 

Maar het bezoek heeft me ook een beetje de Europa-blues gegeven. Wat? Heimwee naar het grijze regenachtige België? Jeps!!! Heimwee naar de avondjes kletsen op café met de maten, heimwee naar het enthousiasme van de gastjes in de circusschool, heimwee naar de vele boeiende projecten, heimwee naar ‘Kolonisten van Catan” met chocolademelk, heimwee naar urenlang lekker lui naar  dwaze series op TV kijken terwijl de regen tegen de ramen klettert, kortom heimwee naar huis… Het moest ervan komen. 

Gelukkig kom ik over enkele dagen voor een weekje naar huis. Voor de vrienden en familie terug te zien en mijn belgenheimwee te temperen. Maar vooral eigenlijk om eindelijk mijn vrijwilligersvisum bij mijn vrienden in de braziliaanse ambassade in Brussel op te halen… Een weekje is zo voorbij, maar ik zal er honderd procent van genieten. Daar kan je vanop aan!

Almost Home and Almost Back!

Mijn vijfde week in Crescer e Viver

en mijn derde week als vervangend pedagogisch coördinator, wie had dat gedacht!

Tussen het opvolgen van de lessen (in het Portugees), het voorzitten van lesgeversvergaderingen (in het Portugees), bijwonen van bijscholingen en vergaderingen van het netwerk (in het Portugees) en het schrijven van verslagen (hou je vast: in het Portugees), geraakt je geest soms overvol. Met al die nieuwe gebeurtenissen en al die vreemde woorden in je hoofd, vergeet je gemakkelijk de reden waarom je doet wat je doet. 

Gelukkig is een ontmoeting met iemand soms genoeg om terug met je voeten op de aarde te belanden.

En die ontmoeting was voor mij met Alice. Alice is een schrijfster die gepassioneerd is door circus. Ze heeft een zeer mooi boek geschreven over de geschiedenis van de clown, in de wereld en in Brazilië. ” O Elogio da Bobagem”  oftewel ” Eerbetoon aan de zotheid”.  Ze vertelde me het volgende verhaal, opgeschreven door een schrijver aan boord van het schip dat Brazilië ontdekte:

“… Wanneer de Portugezen aan voet aan land zetten, was er een groepje indianen aan de overkant van de rivier die hen in de gaten hield. Bij de plechtigheid en de heilige mis ter ere van de Portugese vlag, begonnen de indianen te dansen, hand in hand.  Aan boord van het schip was er een clown om de bemanning te vermaken. Toen hij de indianen zag dansen, geraakte hij er zo vol van dat hij in zijn volle enthousiasme de rivier  overzwom en mee begon te dansen, hand in hand met de indianen of mee tokkelend op zijn tamboerijn en salto’s springend in het midden van de kring. En zo zongen ze en lachten ze en dansten ze heel de nacht door…”  

Circus en muziek was dus de eerste echte ontmoeting tussen Europeanen en de oorspronkelijke bewoners van Brazilië. Jammer dat we deze manier van omgaan met elkaar niet hebben kunnen behouden. Brazilië had er nog zoveel mooier uitgezien….

Dat maakt circus zo speciaal. Het verbindt mensen. De piste is rond, zodat iedereen iedereen in de ogen kan kijken. Circus gaat over respect. De artiest vraagt applaus en krijgt die, vibreert mee met de energie van het applaus en voelt geen schaamte. Circus gaat over vrijheid. Nergens voel je een grotere vrijheid dan wanneer het een artiest na veel oefenen lukt om een salto te maken, Immense vrijheid en een gevoel van controle. Wat kinderen en jongeren van de Favela zo hard missen, vat hebben op een situatie, thuis of in de buurt, voelen zij zo intens in het circus. Bovendien wordt dit gevoel van trots en vrijheid gewaardeerd door de maatschappij. Iedereen applaudisseert mee!  Daar waar de maatschappij voorschrijft wat kan en wat niet, vertelt het circus: “ je kan zoveel meer…”  Circus is op zich niet nuttig voor de maatschappij, maar het geeft iedereen het recht op zelfontplooiing, zelfexpressie en bovenal plezier. Dat is de magie van sociaal circus.

Dat is waarom ik doe wat ik doe…

En samen met mij zoveel andere mensen.